L-Ewropa hija l-Moldova! Il-Moldova hija l-Ewropa! - Il-President Metsola f'Chișinău  

Onorevoli President,
Onorevoli Membri tal-Parlament tar-Repubblika tal-Moldova,
Għeżież Ewropej,
 
Fl-ewwel sena tiegħi bħala President tal-Parlament Ewropew, kont ġejt f’din il-kamra, proprju hawn fejn ninsab issa, u għedt: post il-Moldova huwa fl-Ewropa. Huwa unur għalija li erġajt hawn, f’dan il-mandat il-ġdid tal-Parlament Ewropew, mhux biss biex intenni dak il-messaġġ, iżda biex inġeddu. 
 
Jekk tliet snin ilu tkellimna dwar l-istatus ta’ pajjiż kandidat bħala l-ewwel pass, illum ninsab hawn biex nitkellem dwar l-adeżjoni bħala proġett. Il-wegħda Ewropea ma għadhiex idea mbiegħda fuq ix-xefaq. Bħalissa għandna mument propizju qawwi biex naħtfu din l-opportunità, u r-ritmu qabad ġmielu. Għall-Moldova u għaċ-ċittadini tagħha, din il-wegħda qed tibda jkollha forma. Hija reali, u qed issir issa stess. Dan bis-saħħa tal-kuraġġ ta’ pajjiżkom, tad-determinazzjoni tal-mexxejja tagħkom u tal-konvinzjoni taċ-ċittadini tagħkom. Ta’ dan nirringrazzjakom.
 
Għeżież ħbieb, l-importanza ta’ dan il-jum, is-7 ta’ Novembru, ma ħarġitilniex minn rasna. Sitta u tletin sena ilu, jumejn biss qabel ma waqa’ l-Ħajt ta’ Berlin, grupp żgħir ta’ Moldovani, il-biċċa l-kbira minnhom żgħażagħ, ma warrbux minn quddiem il-karrijiet armati Sovjetiċi b’xemgħat f’idejhom. Il-mod li bih l-ordni l-antik kien juri kemm kien b’saħħtu ma kienx għadu jitkellmu f’isimhom. Kienu jafu li kellhom id-dritt jagħżlu d-destin tagħhom, u permezz ta’ att fis-skiet iżda kuraġġuż ta’ reżistenza, ħadu azzjoni biex jaffermawh.
 
Dak hu l-istess kuraġġ li għadu jiddefinixxi lill-Moldova llum. Għaldaqstant ma nistax nibda mingħajr ma nirrikonoxxi r-riżultati storiċi tal-elezzjonijiet parlamentari tagħkom ta’ Settembru. Għat-tielet darba konsekuttiva, il-Moldova għażlet it-triq Ewropea. U issa għandkom id-dritt, u responsabbiltà, li taraw li din it-triq issir realtà. Ninsab hawn biex ngħidilkom li aħna se nkunu magħkom, bħala ħbieb tagħkom, f’kull pass li tmiddu f’din it-triq.
 
Il-progress li għamiltu diġà huwa notevoli. Il-Pakkett tat-Tkabbir annwali li ġie ppubblikat tlett ijiem ilu jikkonferma proprju dan. Lestejtu b’suċċess il-proċess tal-eżami analitiku tal-acquis; adottajtu pjanijiet direzzjonali kruċjali biex issaħħu l-istat tad-dritt u l-istituzzjonijiet demokratiċi; issodisfajtu l-kundizzjonijiet biex jinfetħu l-aktar ġabriet kruċjali ta’ kapitoli ta’ negozjar dwar l-adeżjoni u dalwaqt se tiftħu l-ġabriet kollha ta’ kapitoli qabel tmiem is-sena. Avolja d-diżinformazzjoni, it-theddid ibridu u t-tentattivi malizzjużi ppruvaw jiddestabbilizzaw lill-pajjiż, il-Moldova qed tagħmel progress deċiżiv fit-triq tagħha lejn l-adeżjoni.
 
Onorevoli President, meta tibda x-xogħlijiet ta’ dan il-Parlament il-ġdid b’sessjoni dwar l-adeżjoni, tkun qed tibgħat messaġġ qawwi. Fid-diskors inawgurali tiegħek, iddeskrivejt lil dan il-Parlament bħala “il-ġenerazzjoni tal-integrazzjoni Ewropea”, u dan qed narawh quddiem għajnejna. Bit-tmexxija b’saħħitha tal-President Maia Sandu u bl-impenn sod tal-Gvern tal-Moldova biex il-pajjiż jidħol fl-Unjoni Ewropea sal-2030, qed tiddeskrivi ġenerazzjoni li se twassal lill-Moldova f’darha, fl-Ewropa.
 
Hija ambizzjoni ferm aktar profonda milli l-allinjament ta’ liġijiet jew l-armonizzazzjoni ta’ standards. Tifhmu, forsi aħjar minn ħaddieħor, xi jfisser meta tkun għaddej minn prova, u li żżomm sod fil-mumenti kruċjali. Intom in-nies li jippersonifikaw it-tama tal-Ewropa.
 
Kellkom tassew il-kuraġġ li tinqatgħu mid-dipendenza mill-enerġija Russa. F’temp qasir ta’ ftit snin, urejtu xi jfisser meta tagħżel il-libertà minflok il-biża’, ir-reżiljenza minflok id-dipendenza, l-Ewropa minflok il-koerċizzjoni. Urejtu li anki meta l-pressjonijiet jiżdiedu, nazzjon jista’ jżomm sod.
 
Jiena konxja mill-fatt li l-adozzjoni ta’ pożizzjoni Ewropeista ċara ma kinitx faċli għal pajjiżkom. Ġiet bi prezz għali, u s-sitwazzjoni, naf, għadha fraġli. Iżda meta tagħżel l-Ewropa tkun qed tagħżel dejjem is-solidarjetà. Fl-Unjoni tagħna, l-Istati Membri diġà ffaċilitaw interkonnessjonijiet ġodda. Flimkien qegħdin niddiversifikaw il-provvisti ta’ enerġija tagħna ma’ sħab li lkoll kemm aħna nistgħu nafdaw. 
 
Dan jirrigwarda kemm l-appoġġ għal pajjiżkom kif ukoll l-investiment kollettiv. Il-Parlament Ewropew kien l-ewwel li talab li d-dipendenza mill-enerġija Russa tieqaf u issa qegħdin nagħmlu eżatt hekk. Id-deċiżjoni tagħna u d-direzzjoni tagħna huma l-istess. Il-futur tal-Moldova huwa fl-Ewropa. U dak ifisser li din il-mixja m’intomx se taffrontawha waħedkom, tkun kemm tkun diffiċli. Nagħtikom il-kelma tiegħi.
 
Għalhekk, jekk għadni ma kontx biżżejjed ċara, ippermettuli ngħid li l-Parlament Ewropew se jagħmel dak kollu li huwa neċessarju biex jimxi magħkom f’din it-triq biex issiru membri tal-Unjoni Ewropea. 
 
Mhux biss mil-lat politiku, għad li hu importanti. Konna l-ewwel istituzzjoni tal-UE li talbet li lill-Moldova jingħata l-istatus ta’ pajjiż kandidat. Ikkundannajna diversi drabi kull indħil barrani bit-tir li jimmina l-istabbiltà nazzjonali tagħkom. U l-appoġġ tagħna favur is-sovranità, l-indipendenza u l-integrità territorjali tar-Repubblika tal-Moldova jibqa’ sod. 
 
Mhux biss mil-lat finanzjarju, għad li dak ukoll hu importanti. Fl-ambitu tal-Faċilità għar-Riforma u t-Tkabbir għadna kemm għamilna l-iżborż ta’ EUR 18.9-il miljun, li jsegwu l-EUR 270 miljun fi prefinanzjamenti. Irrevedejna ż-Żona ta’ Kummerċ Ħieles UE-Moldova biex niżguraw l-istabbiltà fit-tul u nqawwu l-integrazzjoni ta’ pajjiżkom fis-suq uniku. U appoġġjajna d-dħul tal-Moldova fiż-żona unika ta’ pagamenti bl-euro u fiż-żona ta’ “roaming daqslikieku f’pajjiżek”, biex iż-żgħażagħ fil-Moldova jkollhom l-istess aċċess għall-opportunitajiet u l-istess possibbiltà li jilħqu l-potenzjal tagħhom, daqs ħaddieħor fl-Ewropa kollha. 
 
Iżda dak li qed nitkellem dwaru huwa appoġġ aktar prattiku. Peress li kont involuta fil-proċess ta’ adeżjoni ta’ pajjiżi, naf mill-esperjenza kemm hu importanti li jkollok sħab li jkunu preżenti u li jkunu involuti. Dan joffri appoġġ konkret fil-proċess kollu kemm hu.
 
Għalhekk b’unur kbir inħabbar li se niftħu uffiċjalment Uffiċċju ta’ Rappreżentanza Permanenti tal-Parlament Ewropew f’Chișinău – sinjal ċar tal-impenn tagħna fil-konfront tal-pajjiżi tas-Sħubija tal-Lvant u tat-triq tal-Moldova lejn l-adeżjoni mal-UE. Bis-saħħa ta’ dan l-uffiċċju, se nkunu preżenti hawn kuljum, biex naħdmu magħkom, nappoġġjawkom u ngħinukom iżżommu r-ritmu. 
 
Onorevoli President, Onorevoli Membri tal-Parlament, minn hawn u ftit ieħor ikun unur kbir għalija li nippreżentalkom kopja ta’ din id-deċiżjoni storika bħala tfakkira dejjiema tal-mument meta s-sħubija tagħna ħadnieha fil-livell li jmiss. Tajna kelmtna, u żammejnieha.
 
Għeżież ħbieb, naf x’tista’ tfisser l-adeżjoni mal-Unjoni Ewropea għal pajjiż u għaċ-ċittadini tiegħu. Kif tista’ ttejjeb il-qagħda tal-komunitajiet u ġġib magħha vantaġġi konkreti li jbiddlu drastikament ħajjet in-nies. Nixtieq ninsisti fuq dan il-punt: dan mhuwiex ġest ta’ ġenerożità, iżda proċess li huwa ta’ ġid għal kull min hu involut fih. Hija sitwazzjoni li jista’ jgawdi minnha kulħadd.
 
Qegħdin niddiskutu bis-serjetà dwar is-sigurtà u d-difiża fl-Ewropa, dwar dak li hemm bżonn biex inżommu liċ-ċittadini tagħna fis-sigurtà. Iżda l-verità hi li t-tkabbir huwa, kien u għadu l-aktar strument ġeopolitiku b’saħħtu li għandna. U speċjalment fir-realtà strateġika tal-lum, Unjoni Ewropea akbar, ibbażata fuq objettivi, kriterji u merti ċari, tirrappreżenta l-aqwa investiment fil-paċi, fis-sigurtà, fl-istabbiltà u fil-prosperità fil-kontinent Ewropew. L-Ewropa għandha bżonn lill-Moldova daqs kemm il-Moldova għandha bżonn lill-Ewropa.
 
U, biex inkun ċara, din mhijiex biss il-fehma tiegħi, qiegħda fuq fomm kulħadd fil-kontinent kollu. Stħarriġ reċenti tal-Unjoni Ewropea juri maġġoranza kbira ta’ ċittadini favur li jinfetaħ il-proġett Ewropew għal membri ġodda. Il-perċentwal huwa saħansitra akbar fost iż-żgħażagħ. In-nies ma jridux biss jieħdu lill-Ewropa fil-Moldova, iridu jieħdu lill-Moldova fl-Ewropa. 
 
Ftit ta’ xhur ilu biss, il-mexxejja Ewropej Friedrich Merz, Emmanuel Macron and Donald Tusk iltaqgħu hawn f’Chișinău biex jaffermaw mill-ġdid l-appoġġ sod tagħna favur il-futur Ewropew tal-Moldova. Taw l-aktar xhieda ta’ għaqda qawwija li wriet li l-bibien tal-Ewropa huma miftuħin beraħ. Issa jeħtieġ li naċċertaw ruħna li tkunu tistgħu tgħaddu minn dawn il-bibien. Id-destin qed isejħilna u flimkien jeħtiġilna nwieġbu.
 
Fil-bidu ta’ din il-ġimgħa, hija u titkellem dwar it-triq tal-Moldova lejn l-adeżjoni mal-UE, il-President Sandu qalet: “Jekk din maratona, irid ikollha tragward fiss, mingħajr ma jinbidlu r-regoli”. U għandha raġun. Kemm-il darba l-Moldova u ċ-ċittadini tagħha wrew impenn straordinarju, iżda kull impenn jeħtieġ skop. Issa jmiss lill-Ewropa twieġeb, bl-istess ċarezza, bl-istess kuraġġ u bl-istess konvinzjoni fil-futur komuni tagħna. Wasal il-mument li niftħu n-negozjati ta’ adeżjoni. 
 
Sadattant, jeħtieġ ukoll nirriflettu dwar il-mod kif se nbiddlu l-modus operandi tagħna. Dak li jaħdem għal Unjoni ta’ 27 Stat Membru mhux se jaħdem għal Unjoni ta’ 29, 30 Stat Membru, jew aktar. Għalhekk, filwaqt li l-pajjiżi kandidati jippreparaw ruħhom biex isiru membri, jeħtiġilna nużaw dan iż-żmien biex nippreparaw ruħna aħna wkoll. Il-Parlament Ewropew ma jibżax jagħmilha din id-diskussjoni: proprju x-xahar li għadda vvutajna dwar rapport biex nagħtu bidu għall-proċess. Għax nafu li wara l-kliem li ngħidu jeħtieġ li jkomplu jsegwu l-fatti. 
 
Għeżież ħbieb, bħala President tal-Parlament Ewropew, iltqajt ma’ ħafna nies, u hemm bosta mumenti li m’jien se ninsa qatt f’għomri. Wieħed minn dawk il-mumenti kien meta indirizzajt lil mijiet ta’ eluf ta’ Moldovani fid-dimostrazzjoni tal-Assemblea Nazzjonali tal-Moldova favur l-Ewropa proprju hawn, f’din il-belt. 
 
M’jien se ninsa qatt ix-xena li rajt ta’ dawk il-bnadar tal-Ewropa u tal-Moldova jperpru maġenb xulxin, jew il-ħoss li smajt ta’ dawk l-ilħna jkantaw għalenija: “Europa este Moldova! Moldova este Europa!” Il-Parlament Ewropew ma jistax, u mhuwiex, se jagħlqilha l-bieb lil dik il-ħolma. Din l-istorja se niktbuha flimkien, u nixtieq inserrħilkom raskom li l-Parlament Ewropew se jibqa’ magħkom ma’ kull pass li tmiddu f’din it-triq.
 
Mulțumesc.